Slide
Impulsando os ODS na Educación non Formal

A educación non formal constitúe, para nós, un espazo privilexiado de transformación social; un espazo onde promover valores como a non-violencia, a igualdade de xénero, e a non discriminación por motivos de xénero, orientación ou identidade afectivo-sexual, etnia, relixión ou clase; un lugar dende o que impulsar o rexeitamento aos discursos do odio, o desenvolvemento de conciencia medioambiental e as actitudes de participación democrática e activa na sociedade.

Por todo isto, e co apoio do Ministerio de Dereitos Sociais, Consumo e Axenda 2030, lanzamos para este 2024 este programa que, a través de diferentes accións ao longo de todo o ano, pretende poñer en valor a importancia da educación non formal (EnF) para a formación en valores dunha cidadanía crítica e facilitar recursos para a aplicación progresiva dos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible na acción educativa.

A través de catro grandes actividades, os retornos das participantes e a campaña de comunicación, trataremos de achegar ferramentas, ideas e exemplos que sirvan a entidades de todo o Estado, ou incluso máis aló, para contribuír á consecución dos ODS a través da educación non formal.

A medida que vaiamos avanzando nas diferentes actividades, actualizaremos esta páxina con toda a información, ligazóns e recursos.

Certame para educadores e educadoras, no que se premiarán ata 15 actividades de EnF relacionadas cos ODS.​

Formación destinada a persoas dinamizadoras infantís e xuvenís para desenvolver iniciativas de participación.

Paquetes de actividades relacionadas cos ODS, con instrucións e materiais para facilitar a súa realización.​

Campamento en ruta para mozos e mozas, coñecendo realidades de loitas sociais e desmontando os discursos de odio.​

Accións de devolución nos lugares de orixe das e dos participantes, multiplicando o impacto educativo das mesmas.​

Pezas audiovisuais protagonizadas pola mocidade participante, con contidos educativos e divulgativos.

Concurso de actividades e dinámicas de Ed. non Formal

Queremos por en valor e contribuír á difusión e aproveitamento das boas ideas para traballar contidos no eido da educación non formal que, explícita o implicitamente, aporten aos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible.

Quen pode concursar

Aínda que está especialmente orientado a persoas voluntarias ou profesionais que desenvolvan accións educativas en campamentos, asociacións ou outros espazos de educación non formal, calquera persoa que resida no Estado español, pode participar.

Categorías e premios

As actividades recibidas clasificaránse en tres categorías, segundo a idade das persoas destinatarias para as que foi concebida dita actividade:

  • Actividades para participantes de menos de 11 anos.
  • Actividades para participantes de 11 a 13 anos.
  • Actividades para participantes de máis de 13 anos.

Cada categoría contará cun primeiro premio e catro accésits. Así, en total, os premios dispoñibles no concurso son:

  • 3 premios por valor 500 euros, 1 por categoría.
  • 12 accésits por valor de 50 euros, 4 por categoría. 

Como participar

  1. Describe a túa actividade seguindo o formato da ficha modelo.
  2. Envíanola a través do formulario electrónico habilitado.
  3. Aumenta as túas opcións de gañar! Podes enviar todas as propostas que queiras.

Xa temos proxectos gañadores! Pronto subiremos os resultados á web. Podes consultar toda a actualidade nas nosas redes sociais.

Escola de Empoderamento

A formación que precisas para desenvolver ilusionantes proxectos de participación real coa rapazada!

Neste itinerario, composto por tres módulos independentes, aprenderemos como poñer en marcha auténtica participación con voces expertas e experiencias reais en diversos contextos, tipoloxías e territorios.

Persoas destinatarias

Esta formación está dirixida a persoal técnico, profesional ou voluntario, de dinamización infantil e xuvenil entidades públicas, colectivos sociais ou outros contextos socioeducativos onde se pretenda introducir ou mellorar a participación.

Contidos dos cursos

Educando para participar: impulsando a iniciativa infantil e xuvenil
Falaremos da importancia pedagóxica da participación infantil e de como crear cultura de participación, co exemplo da pedagoxía do proxecto. Tamén coñeceremos exemplos de iniciativas e proxectos de participación infantil e xuvenil tanto na escala local como no marco da Unión Europea.

Datas: 9-10 de marzo

Participación infanto-xuvenil en políticas públicas
Contextualizaremos a realidade da participación política nas institucións públicas e coñeceremos de primeira man exemplos e boas prácticas de Consellos da Infancia e Consellos da Xuventude en diferentes ámbitos, dende o rural galego a consellos autonómicos de diferentes territorios do Estado.

Datas: 27-28 de abril

O ocio e o tempo libre como espazo de participación
Valoraremos os niveis de participación real da rapazada en campamentos e outros espazos de lecer educativo, e compartiremos metodoloxías, dinámicas ou experiencias para facer esta participación máis posible. Tamén descubriremos iniciativas de ocio autoxestionado por mozos e mozas.

Datas: 11-12 de maio

A inscrición debe realizarse unha semana antes da celebración de cada curso. A partir desta data só entrarán solicitudes en caso de haber prazas sen cubrir.

Ao longo destas tres fins de semana, contaremos con intervencións de voces expertas moi variadas. Aprenderemos da man de persoal académico e investigador da universidade, representantes de ONGs ou asociacións que promoven a participación nestes espazos ou dinamizadoras que están acompañando actualmente iniciativas de participación institucional infantil e xuvenil en distintos lugares do estado. Segundo se vaian achegando as datas, iremos publicando os programas finais de cada módulo e as persoas que dinamizarán cada espazo formativo.

¡Lembra que os tres módulos son independentes! Podes anotarte aos tres, pero tamén a dous ou a un, se o prefires, ou se só tes unha finde dispoñible.

Horarios

A formación dará comezo ás 12:00 do sábado e rematará ás 18:00 o domingo.

A chegada ao espazo e instalación nas habitacións será, por norma xeral, entre as 11:00 e as 12:00, pero se precisas vir antes, ou incluso durmir xa no albergue o venres, avísanos no formulario de inscrición para telo en conta.

Lugar

A Escola de Empoderamento desenvólvese, na súa totalidade, no albergue Aldea Nova  (Narón, A Coruña). 

A participación no curso inclúe aloxamento e manutención ao longo da duración do mesmo.

Prezo

Nada! Esta formación é gratuíta.

Só pedimos que espalles e transmitas o aprendido na mesma. Aquí explicámosche como.

O transporte de ida e volta ao lugar de celebración será polos propios medios das persoas participantes.

Preinscricións

O formulario de inscrición xa está aberto para os tres módulos. Se queres participar, podes cubrilo cos teus datos e completar así esta pre-inscrición.

En caso de que o número de solicitudes exceda ao número de prazas, a organización realizará unha selección tendo en conta equilibrios de xénero, diversidade territorial, entidades de traballo, voluntariado ou activismo de procedencia e vinculación coas temáticas a traballar. 

En calquera caso, a confirmación de prazas terá lugar unha semana antes de cada un dos cursos. A partir deste momento, só se admitirán novas inscricións no caso de que haxa prazas non ocupadas.

Kits de emerxencia para educadoras

Moitas veces, como educadoras e educadores, temos moita vontade para traballar contidos educativos pero non dispoñemos do tempo e dos recursos para preparar as actividades e elaborar os materiais.

Para atender a esta necesidade, deseñamos un paquete con 17 fichas de actividade, unha por cada ODS, que inclúen prácticamente todo o necesario para desenvolvelas (material didáctico, complementos, fichas, recortables) que nos permitan traballar os contidos educativos dos Obxectivos do Desenvolvemento Sostible dun xeito fácil e sen unha preparación moi exhaustiva.

Para quen?

Estes kits están destinadas a persoas profesionais ou voluntarias do ocio educativo e da educación non formal que traballen regular ou puntualmente en entidades socioeducativas, ou ás propias entidades.

Prepararemos e enviaremos 50 caixas a calquera lugar de España, priorizando entre as solicitudes os criterios de distribución xeográfica e diversidade de entidades ou contextos, así como a motivación para solicitalo e o alcance que poidan ter as actividades nestes destinos.

Ten un custe?

Os kits son totalmente gratuítos. Porén, recibir un kit supón un compromiso: o de darlle uso. Pedímosvos que levedes a cabo polo menos unha das 17 actividades propostas, recollades documentación gráfica e nos fagades un sinxelo reporte coa valoración da experiencia, como parte do noso boomerang dos valores.

Entón, na caixa virá todo o material necesario?

Na caixa irá todo o material específico que precisades para as actividades, pero pode que haxa algún material xeral ou equipamento que non se proporcione. Por exemplo, pode que para algunha actividade fagan falta folios, un altofalante ou recipientes, cousas xenéricas e de fácil acceso, que non virán necesariamente na caixa. Os materiais máis específicos si que virán todos xa preparados para o seu uso. Nas fichas das 17 actividades se especifica que material vai incluído e que cousas non.

De todos xeitos na maioría dos casos o equipamento non é imprescindible, e as actividades presentan adaptacións para facelas sen ese equipamento.

Que tipo de actividades vou atopar?

Un pouco de todo: dende dinámicas máis pausadas e reflexivas ata grandes xogos para grupos numerosos e espazos abertos, pasando por xogos de tomas de decisións, estratexias e expresión artística. O que teñen todas as actividades en común é que abren a porta á reflexión e á aprendizaxe sobre diferentes Obxectivos de Desenvolvemento Sostible.

As idades das destinatarias tamén son variables, habendo algunhas actividades específicamente infantís e outras destinadas á mocidade ou incluso idade adulta. 

As adaptacións de cada ficha nos dan tamén algunhas pistas para poder realizar variantes das actividades con grupos de idade diferentes, así como para integrar a persoas con discapacidade no desenvolvemento das mesmas.

Que teño que facer para recibir un kit?

Moi sinxelo! Accede ao seguinte formulario e enche a túa solicitude. O prazo para solicitalo remata o 7 de xullo. Despois desa data confirmarémosche se a túa solicitude foi seleccionada para recibir un kit, e comezaremos a realizar envíos.

Se hai moitas solicitudes é posible que non se podan atender todas, mais non vos preocupedes. Nos vindeiros meses subiremos todos os materiais á web e os compartiremos, para que incluso en aqueles lugares a onde non cheguen os kits, podan chegar as propostas de actividades e os materiais, listos para imprimir. 

Ruta fronte aos discursos de odio

Os movementos sociais articulan xeitos de facer que permiten multiplicar voces, levar á axenda pública demandas que permanecían illadas e silenciadas e idear estadas de organización e de loita que son, a unha vez, orixinais, creativas e prácticas. A construción de redes de solidariedade e de apoio mutuo, por outra banda, posibilita a supervivencia e o sostemento de grupos sociais en momentos de crise e de proliferación de mensaxes discriminatorios e desprezativos.

O coñecemento dos diferentes modos de loita favorece que as novidades e éxitos se espallen, voen de maxín en maxín e collan diferentes formas alá a onde van, servindo de modelo, inspiración e/ou referente. A Ruta de Loitas Sociais, Políticas e Históricas fronte aos discursos de odio busca que persoas mozas, de entre 18 e 29 anos, percorran localizacións de Galicia, Castela e León e Asturias onde loitas populares presentes ou pasadas contribuíron -ou contribúen- a desmontar discursos de odio e procurar un mundo máis xusto para tódalas persoas e para o medio ambiente.

Quen pode participar?

A actividade está dirixida a persoas mozas de entre 18 e 29 anos que realizades algún tipo de activismo ou que pertenzades ou colaboredes con algunha organización, movemento ou colectivo. Dende scouts ata asociacións xuvenís, plataformas, redes sociais, organizacións sindicais ou sociais, etc. A idea é que, o que aprendades e vos inspire, poida ser útil para os espazos aos que pertenzades.

Cando será?

A ruta terá lugar entre o sábado, 17 de agosto e o luns, 26 de agosto, inclusive.

Cal é o percorrido e que loitas coñeceremos?

Comezaremos a nosa ruta en bus en Santiago de Compostela (A Coruña) e faremos as seguintes paradas*:

  • A economía galega estivo de sempre vencellada ao campo e ao mar. Por iso a loita das traballadoras do mar polos seus dereitos e pola profesionalización dun sector tradicionalmente feminizado constituirá a nosa primeira parada nas Rías Baixas, na provincia de Pontevedra.
  • O segundo día emprenderemos ruta cara Castrelo de Miño. Nesta vila coñeceremos de primeira man a batalla da veciñanza en contra da construción do encoro que, aló polos anos sesenta, en plena ditadura, se levaría por diante un dos vales máis fértiles de Galicia. 
  • A seguinte parada trasladaranos aínda máis atrás no tempo. Iremos a Casaio, na provincia de Ourense, para mergullarnos na historia da Cidade da Selva e das persoas fuxidas que plantaron cara dende os montes ao bando franquista. Grazas a Eco dos Teixos, aprenderemos sobre os seus xeitos de organizarse e de vivir nun momento histórico durísimo e hostil.
  • Sen abandonar a zona, realizaremos unha ruta a pé entre montañas galegas e leonesas. Con Terras Altas de Trevinca coñeceremos esta contorna de montaña no verán, a súa flora, fauna e xeoloxía. E, ademais, profundaremos no activismo desenvolvido na zona por parte das veciñas e dos veciños contra a instalación de macroparques eólicos. Analizaremos o desenvolvemento dunha loita onde a constancia, a temperanza e a unión xeran resultados.
  • En terras de León visitaremos Arcahueja, unha pequena vila na que o traballo de inclusión de poboación migrante e refuxiada conseguiu evitar a creación de guetos e promoveu a conformación dunha contorna diversa e intercultural, na que todas as persoas son benvidas.
  • Tocará, despois, subir cara o norte para visitar Langreu, en Asturias. Aquí coñeceremos a crúa vida nas minas e as demandas sociais dos mineiros. Eles foron, tradicionalmente, protagonistas de folgas e doutras formas de protesta cuxa organización e desenvolvemento puxeron en xaque a quen ostentaba o poder. O seu exemplo tiña que formar parte do noso percorrido.
  • Volveremos, entón, a Galicia, para falar dun tema candente e ben actual: o agro. En Lugo, o Sindicato Labrego Galego achegaranos a iniciativa “Nós Plantamos”, cuxo obxectivo pasa pola transformación do modelo agroalimentario para avanzar cara a soberanía alimentaria.
  • Iremos rematando o percorrido deténdonos en Monterroso, na mesma provincia de Lugo, no Festival Agrocuir, un exemplo imprescindible de loita fronte aos estereotipos de xénero e de orientación sexual; un espazo seguro para tódalas persoas onde a diversidade é un valor que se celebra.
  • Un día de reflexión, aterraxe de experiencias e aprendizaxes e posta en común, ao mesmo tempo que se desfruta de actividades náuticas e descanso, suporá a penúltima parada da ruta.
  • Remataremos onde comezamos: en Santiago de Compostela, cun acto onde revisaremos quen somos despois do percorrido feito, físico e persoal, ao longo de dez días de camiño e moitos máis de proxecto.

*Pode aínda haber pequenas modificacións para adaptarnos ás dispoñibilidades dos diferentes colectivos e instalacións.

Que outras actividades faremos?

As visitas que fagamos serán conscientes e traballadas. Reflexionaremos entre todas e todos sobre a información que nos gustaría obter para aproveitar ao máximo cada lugar e cada grupo de persoas que coñezamos. As conclusións serán, tamén, analizadas e compartidas. Aprenderemos, así, as unhas das outras, e apoiarémonos á hora de repensar os xeitos nos que podemos diseminar os resultados.

Ademais, coñecerémonos e desenvolveremos dinámicas lúdicas. Faremos, por exemplo, veladas, isto é, pequenas actividades nocturnas que nos permitirán rir ao abeiro das noite e mesmo observar as estrelas. Realizaremos tamén algunhas rutas a pé para coñecer algunhas das marabillosas contornas nas que nos hospedaremos. Desenvolveremos unha actividade náutica e trataremos de visitar un festival, entre outras moitas. 

Ten algún custe?

A actividade é gratuíta, grazas ao apoio económico do Ministerio de Dereitos Sociais, Consumo e Axenda 2030.  Só pedimos que espalles e compartas as aprendizaxes que vivas na mesma. Aquí explicámosche como.

Con todo, solicitámosvos un ingreso para afianzar o compromiso coa praza: devolverémolo na súa totalidade ao finalizar a actividade, mais non será devolto se se renuncia á praza unha vez asignada.

Estará cuberta a manutención completa (almorzo, xantar e cea), así como as visitas e actividades de lecer, o transporte en autobús dun espazo a outro e a pernocta nos diferentes lugares aos que vaiamos, que realizaremos en albergues con habitacións compartidas.

Que teño que facer para anotarme? 

Basta con que cubrades o formulario que estará aberto ata o día 3 de xuño, inclusive. 

A partir do 4 de xuño, escribirémosvos para dicirvos se tedes a praza. Despois, pedirémosvos que fagades a fianza por medio dunha transferencia de 50 euros na conta de Triodos ES61 1491 0001 2630 0011 1277 (concepto: “Ruta volante ODS+Nome e apelidos”), e que nos enviedes o resgardo ao correo: ods@aventeira.com.

En canto aos criterios de selección, teremos en conta a pertenza a colectivos e a orde de inscrición, así como a diversidade territorial e de xénero.

Que preciso levar?

Roupa cómoda, un calzado para camiñar que sexa impermeable, roupa de abrigo para as noites, chuvasqueiro por se chove e tamén moita crema solar e gorra! Útiles de aseo, traxe de baño e toalla son tamén aliados necesarios. Así mesmo, cómpre levar unha mochila para que nos acompañe nas rutas a pé e, se queredes, unha lanterna.

E se teño algunha dúbida?

Facédenola chegar! Podedes escribirnos ao correo ods@aventeira.com ou chamarnos ao número 722 349 489.

Boomerang dos valores

O elemento de maior valor de todo o contido deste proxecto sodes as persoas que participades nel nas súas diferentes actividades e dende distintos roles ou funcións. As vosas aprendizaxes e vivencias son o principal produto deste proxecto e por iso queremos que o espalledes o máximo posible. 

Para maximizar o impacto ás persoas participantes pedímosvos que vos comprometades a desenvolver polo menos unha acción na vosa contorna

A idea é que sexan accións sinxelas, que sirvan para contar a vosa experiencia ou o que aprendestes asistindo ás actividades formativas, empregando os kits de actividades ou durante a ruta fronte aos discursos do odio. Algunhas ideas a modo de exemplo:

  • Unha pequena exposición fotográfica da vosa experiencia no proxecto, con pequenos textos explicativos sobre os ODS.
  • Unha breve charla na vosa aula universitaria, centro de FP ou cursos non formais.
  • Unha reunión técnica co equipo educativo ou de voluntariado da vosa entidade.
  • Unha presentación para as persoas usuarias da asociación xuvenil, veciñal, cultural coa que colaborades ou da que formades parte.
  • Realización dunha ou varias das actividades do kit de emerxencia ou das publicadas no certame de ideas con participantes infantís e xuvenís.
  • Unha charla con diapositivas no centro cívico do teu concello. 

Cada participante, no momento de inscribirse nunha das actividades, declara o seu compromiso de desenvolver esta acción de devolución e tamén de rexistrala nesta páxina web.

Precisamos un pequeno rexistro moi sinxelo destas accións, indicándonos cando e onde teñen lugar e algunha fotografía ou vídeo do evento/acción.

Estes elementos visuais incorporaranse á documentación xustificativa do proxecto e non se difundirán publicamente, agás que excepcionalmente se de un consentimento expreso a tal efecto por parte da persoa participante. 

O prazo para enviar esta acción boomerang a través do formulario é o 1 de decembro.

Para calquera achega ou cuestión sobre este proxecto podes contactarnos en:

Neste proxecto colaboran:

Este proxecto realízase co apoio financeiro do Ministerio de Dereitos Sociais, Consumo e Axenda 2030. O contido da publicación é responsabilidade exclusiva da entidade subvencionada e non reflicte necesariamente a opinión do Ministerio de Dereitos Sociais, Consumo e Axenda 2030.